Historia rasy

Hovawarty to stara rasa niemieckich psów stróżujących, której nazwa pochodzi z połączenia dwóch słów: hof (zagroda) i wächter (stróż). Historia współczesnych hovawartów zaczęła się w 1922 roku, gdy dr Kurt König oraz jego koledzy rozpoczęli działania zmierzające do odbudowy rasy po stratach I wojny światowej. Rasa została oficjalnie zarejestrowana w Niemczech w 1937 roku, a od lat 1950-tych zaczęła zyskiwać popularność także w innych krajach. W wyniku powojennego podziału Niemiec na RFN i NRD, hodowla w każdym z tych krajów podążyła w innym kierunku. W Zachodnich Niemczech hodowcy postawili na lżejszy typ hovawarta, z dużymi predyspozycjami do pracy jako pies obronny. W NRD dominował bardziej masywny typ hovawarta, o mniejszym temperamencie i o dużych walorach wystawowych. Zjednoczenie Niemiec w 1990 roku umożliwiło swobodne kontakty hodowców z obu części Niemiec, co przyczyniło się do zmniejszenia różnic pomiędzy psami ze wschodu i zachodu kraju. 

Po I wojnie do odtworzenia rasy użyto nie tylko psów w typie hovawarta, ale także wykorzystano przedstawicieli innych ras, takich jak owczarki niemieckie, leonbergery, kuvasze oraz nowofundlandy. II wojna doprowadziła do znacznego zmniejszenia populacji hovawartów i spowodowała potrzebę odbudowy rasy na bazie ocalałych osobników. Z najnowszych badań rodowodowych, prezentowanych podczas obchodów 100-lecia rasy, wynika, że założycielami współczesnej populacji hovawartów są w około 65% psy w typie dawnego hovawarta, a z pozostałych ras – owczarki niemieckie oraz nowofundlandy. Takie mieszane pochodzenie niewątpliwie wpłynęło na duże zróżnicowanie hovawartów co do pokroju oraz cech psychicznych i predyspozycji użytkowych.

W Polsce hovawarty pojawiły się stosunkowo późno. Pierwszy miot urodził się w 1988 roku w hodowli Heland z Rybnika. W kolejnych latach powstało kilkanaście hodowli, w tym tak ważnych jak Las Księżniczek (pierwszy miot 1995), Gośmir (1996), Z Radockiej Góry (1997), Chatka Zielarki (1999), Estilo (1999), Pałacowe Piękności (2001), Królewska Kraina (2002), Animagus (2003) oraz Tu Pilnuje (2003). Skokowy rozwój hodowli hovawartów w Polsce rozpoczął się w 2000 roku, w którym po raz pierwszy odnotowano dwucyfrową (10) liczbę miotów. Najwięcej miotów, aż 33, zarejestrowano w 2005 roku; w ostatniej dekadzie liczba miotów oscyluje pomiędzy 10 a 20. Mniej więcej połowa z hovawartów rodzi się w hodowlach, które kończą swoją działalność po pierwszym miocie. W początkach polskiej hodowli korzystano głównie z psów urodzonych w dawnej NRD oraz w Czechach i Słowacji, natomiast od czasu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej hodowcy zaczęli szeroko korzystać z zachodnioeuropejskich reproduktorów oraz suk importowanych do swoich hodowli. Hovawarty nie są rasą popularną, co ma ten dobry skutek, że tylko incydentalnie na rynku pojawiają się mioty wyprodukowane poza oficjalną hodowlą zarejestrowaną w ZKwP. 

Twórca rasy, Kurt König, zdefiniował ideał hovawarta jako silnego i wytrzymałego psa o umiejętności samodzielnego myślenia, z wrodzonymi predyspozycjami do stróżowania (bez specjalnego szkolenia w tym kierunku), a jednocześnie bez instynktu łowieckiego oraz z przyjacielskim stosunkiem do zwierząt hodowanych w gospodarstwie. Współczesny hovawart jest psem wszechstronnie użytkowym. W zależności od potrzeb i zainteresowań właściciela oraz specjalizacji hodowli, w której się urodził, hovawart może być szkolony jako pies obronny, pies tropiący, a nawet jako pies do dogoterapii. Przede wszystkim jednak hovawart jest świetnym psem towarzyszącym, któremu do szczęścia nie jest potrzebny duży teren do pilnowania, lecz bliski kontakt ze swoim właścicielem.  Z tego powodu hovawart nie jest odpowiednim psem dla osób, które chcą wykorzystać hovawarta jedynie w roli samotnego stróża obejścia. Jest  to rasa, która współpracę z człowiekiem ma w swoich genach, zatem izolowanie hovawarta od jego ludzkiej rodziny jest niewłaściwe i z wielką szkodą dla dobrostanu psa oraz jego walorów użytkowych.  

Iwona Głażewska